Okulistyka dziecięca - leczenie zeza, ortoptyka


Na czym polega zez?

Zez (strabismus) to zaburzenie polegające na nierównoległym, nieprawidłowym ustawieniu gałek ocznych oraz wynikającej z tego nienależytej kontroli ruchu gałek ocznych na poziomie połączeń nerwowo-mięśniowych. 

Ze względu na charakter zezowania wyróżniamy:

  • zez jednostronny (stałe zezowanie jednego, tego samego oka),
  • zez naprzemienny (zezowanie zmienne raz jednego, raz drugiego oka).

 

Ze względu na kierunek odchylenia gałki ocznej:

  • zez zbieżny (odchylenie gałki ocznej w kierunku nosa),
  • zez rozbieżny (odchylenie gałki ocznej w kierunku skroni),
  • zez ku górze,
  • zez ku dołowi,
  • zez skośny


Rodzaje zezowania:

  • zez ukryty (niewidoczny) – polega na zaburzeniu równowagi napięcia mięśni gałkoruchowych; ujawnia się w sytuacjach osłabienia widzenia obuocznego, np. podczas stresu, zmęczenia, choroby,
  • zez jawny towarzyszący (widoczne nieprawidłowe ustawienie gałki ocznej),
  • zez jawny nietowarzyszący, tzw. porażenny (cechuje się zaburzeniami motoryki gałki ocznej – ruch oka w kierunku działania porażonego mięśnia jest osłabiony bądź niemożliwy).

 

Jakie są najczęstsze przyczyny wystąpienia zeza?

Do najczęstszych przyczyn choroby należą zaburzenia refrakcji, a także choroby gałki ocznej/oczodołu (u osób słabo widzących/niewidomych gałki oczne ustawiają się w zezie – w przypadku dzieci zbieżnym, w przypadku dorosłych rozbieżnym), choroby mięśni gałkoruchowych/nerwów unerwiających i choroby ośrodkowego/obwodowego układu nerwowego. Do czynników sprzyjających rozwojowi zeza zaliczamy ponadto uwarunkowania genetyczne i przyczyny somatyczne o nieustalonej etiologii.


Na czym polega choroba zezowa?

To schorzenie okulistyczne wynikające z nieprawidłowego ustawienia gałek ocznych wraz z następczymi objawami, obejmującymi zaburzenia w zakresie widzenia jedno-/obuocznego.


Na czym polegają zaburzenia widzenia jednoocznego?

W trakcie zaburzenia widzenia jednoocznego dochodzi do tłumienia obrazów przekazywanych do mózgu oka objętego wadą. Naturalnym skutkiem takiego stanu rzeczy jest niedowidzenie (nawet przy maksymalnej korekcji okularowej). Oko nie podlega też fiksacji plamkowej (w oku zdrowym plamka żółta odpowiada za centralne, najostrzejsze widzenie).

U pacjentów z jawnym zezowaniem jednostronnym (dzieci do 6-8 r.ż.) mózg na stałe tłumi obrazy pochodzące z chorego oka. Stałe nieotrzymywanie obrazu skutkuje brakiem kształtowania połączeń neuronalnych w ośrodkach wzrokowych mózgu i zaburzeniem prawidłowego widzenia obuocznego.

W zezie o charakterze naprzemiennym tłumienie bodźców wzrokowych jest zmienne – dotyczy raz jednego, a raz drugiego oka. W rezultacie nie dochodzi do powstania niedowidzenia któregoś z oczu, lecz brak jest korespondencji siatkówkowej.


Objawy obuocznego zaburzenia widzenia:

  • brak stereopsji (postrzegania przestrzennego),
  • brak fuzji obrazów,
  • brak jednoczesnej percepcji,
  • zamieszanie obrazów,
  • podwójne widzenie,
  • nieprawidłowa korespondencja siatkówkowa,
  • brak korespondencji siatkówkowej.


Dlaczego w przypadku zezowania należy niezwłocznie odwiedzić okulistę?

Rozwój zeza może nastąpić w trakcie kilku-kilkunastu tygodni. Im dziecko jest młodsze, tym objawy postępują szybciej – wynika to z charakterystycznej, dynamicznie rozwijającej się struktury dziecięcego mózgu. Późne rozpoznanie i brak odpowiedniego leczenia może przyczynić się do tzw. funkcjonalnej jednooczności (wykształcenia właściwej ostrości widzenia tylko w jednym oku), co może stanowić istotne przeciwwskazanie do wykonywania niektórych czynności zawodowych w przyszłości.

Zez powstały w wieku młodzieńczym lub u osoby dorosłej prowadzi przeważnie do podwójnego widzenia, natomiast nie skutkuje niedowidzeniem czy powstaniem nieprawidłowej korespondencji siatkówkowej.


ZEZ JEST ZAWSZE OBJAWEM PATOLOGICZNYM


Badanie okulistyczne
jest konieczne od razu po zauważeniu nieprawidłowego ustawienia oczu.

Metody leczenia zeza:

Wyróżniamy dwa podstawowe sposoby leczenia zeza:

  • leczenie zachowawcze – prowadzące do poprawy wzroku w oku zezującym, wytworzenia fiksacji centralnej i prawidłowej lokalizacji wzrokowej poprzez:
    • wyrównanie wady wzroku przez stałą korekcję okularową/soczewki nagałkowe,
    • okulary pryzmatyczne/folie pryzmatyczne,
    • leczenie niedowidzenia (obturacja, penalizacja),
    • rehabilitacja wzrokowa – ćwiczenia pleoptyczne, ćwiczenia ortoptyczne.
  • leczenie zabiegowe – ma na celu równoległe ustawienie oczu:
    • iniekcje toksyny botulinowej do odpowiednich mięśni w celu zmniejszenia ich napięcia,
    • operacje w zakresie mięśni gałkoruchowych (operacyjne osłabienie lub wzmocnienie wybranych mięśni chorego oka lub obu oczu).


Najefektywniejsze leczenie zwykle wymaga łączenia kilku metod. Opiera się na ścisłej współpracy opiekunów dziecka z lekarzem oraz konsekwentnego przestrzegania zaleceń.

Zez ukryty zwykle nie wymaga leczenia, chyba że wywołuje dokuczliwe dolegliwości.

Przy zezie porażennym terapia opiera się na leczeniu przyczynowym wielospecjalistycznym. Niezwykle istotna jest współpraca neurologa, neurochirurga, endokrynologa, internisty i chirurga szczękowo-twarzowego. Rola okulisty sprowadza się przede wszystkim do łagodzenia objawów.

Skuteczność leczenia:
Wczesne rozpoczęcie terapii – najlepiej od razu po uwidocznieniu się anomalii, w możliwie jak najmłodszym wieku – dobrze rokuje na przyszłość i stwarza szansę całkowitego wyleczenia.

IM MŁODSZY PACJENT I WCZEŚNIEJ ROZPOCZĘTE LECZENIE, TYM LEPSZE ROKOWANIA

 

Rezerwacja wizyty

Rejestracja telefoniczna

Pn - Pt  8:00 - 20:00

(62) 502 46 61

Całodobowy e-mail:

rejestracja@kalmedica.com.pl

Rejestracja osobista

Pn - Pt 7:30 - 20:00

ul. Częstochowska 71-75,

62-800 Kalisz